भारतातील आदिवासी बहुल गावांमध्ये शिक्षण, आरोग्य, रस्ते, पिण्याचे पाणी, अंगणवाडी, रोजगार आणि इतर मूलभूत सुविधा अधिक प्रभावीपणे पोहोचवण्यासाठी केंद्र सरकारकडून धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियान (DAJGUA) राबवले जात आहे.
या अभियानाला Pradhan Mantri Janjatiya Unnat Gram Abhiyan (PM-JUGA) असेही म्हटले जाते. अभियानाची सुरुवात 2 ऑक्टोबर 2024 रोजी करण्यात आली.
धरती आबा अभियान ही प्रत्येक नागरिकाला ठराविक रक्कम देणारी स्वतंत्र रोख योजना नाही. विविध सरकारी योजनांच्या माध्यमातून निवडलेल्या आदिवासी गावांचा सर्वांगीण विकास करणे हा या अभियानाचा उद्देश आहे.
धरती आबा अभियान म्हणजे काय?
धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियान हे आदिवासी बहुल गावांच्या विकासासाठी केंद्र सरकारचे मोठे राष्ट्रीय अभियान आहे. विविध मंत्रालयांच्या योजना एकत्रितपणे राबवून गावांमध्ये उपलब्ध नसलेल्या किंवा अपुऱ्या सुविधा पूर्ण करण्यावर भर दिला जातो.
अभियानामध्ये 17 मंत्रालयांच्या माध्यमातून 25 प्रमुख interventions राबवण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.
धरती आबा अभियान 2026 – मुख्य माहिती
| अभियानाचे नाव | धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियान |
| दुसरे नाव | PM-JUGA |
| सुरुवात | 2 ऑक्टोबर 2024 |
| लक्ष्य गावं | 63,843 |
| जिल्हे | 549 |
| ब्लॉक्स | 2,911 |
| राज्ये / केंद्रशासित प्रदेश | 30 |
| लाभार्थी लक्ष्य | 5 कोटींपेक्षा अधिक आदिवासी नागरिक |
| एकूण आर्थिक तरतूद | ₹79,156 कोटी |
| कालावधी | 2024-25 ते 2028-29 |
कोणत्या गावांना लाभ मिळू शकतो?
आदिवासी लोकसंख्या जास्त असलेल्या निवडक गावांचा या अभियानात समावेश करण्यात येतो. सामान्य भागात 500 किंवा त्यापेक्षा जास्त लोकसंख्या आणि किमान 50% अनुसूचित जमातीची लोकसंख्या असलेल्या गावांचा संबंधित अधिकृत निकषांनुसार विचार केला जातो.
धरती आबा अभियानातून कोणत्या सुविधा मिळू शकतात?
✅ ग्रामीण घरकुल सुविधा
✅ गावांना रस्ते आणि कनेक्टिव्हिटी
✅ पिण्याच्या पाण्याची सुविधा
✅ वीज आणि ऊर्जा सुविधा
✅ आरोग्य सेवा
✅ Mobile Medical Units
✅ अंगणवाडी सुविधा
✅ विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षण
✅ वसतिगृह सुविधा
✅ कौशल्य विकास
✅ रोजगार व स्वयंरोजगार
✅ वनउत्पादनावर आधारित व्यवसाय
✅ Van Dhan Vikas Kendra
आदिवासी कुटुंबांना काय फायदा होऊ शकतो?
निवडलेल्या गावांमधील पात्र कुटुंबांना संबंधित सरकारी योजनांच्या नियमांनुसार घरकुल, पाणी, रस्ते, आरोग्य, शिक्षण, कौशल्य प्रशिक्षण आणि रोजगाराशी संबंधित सुविधा मिळण्यास मदत होऊ शकते.
मात्र प्रत्येक लाभासाठी संबंधित मूळ सरकारी योजनेचे पात्रता नियम लागू राहतात.
लाभार्थ्यांना थेट पैसे मिळतात का?
धरती आबा अभियान प्रत्येक व्यक्तीच्या खात्यात समान निश्चित रक्कम जमा करणारी योजना नाही.
घरकुल, पाणी, आरोग्य, शिक्षण किंवा रोजगाराचा लाभ मिळवताना संबंधित मूळ सरकारी योजनेचे पात्रता नियम लागू राहतात.
Online अर्ज कसा करायचा?
धरती आबा अभियानासाठी प्रत्येक नागरिकाने भरायचा असा एकच स्वतंत्र सार्वत्रिक Online Application Form नाही.
निवडलेल्या गावांमध्ये विविध सरकारी योजनांची एकत्रितपणे अंमलबजावणी केली जाते.
आपल्या गावाची माहिती कुठे तपासायची?
📌 ग्रामपंचायत
📌 ग्रामसभा
📌 पंचायत समिती
📌 आदिवासी विकास विभाग
📌 जिल्हा प्रशासन
📌 संबंधित शासकीय योजना कार्यालय
धरती आबा आणि PM-JANMAN मध्ये काय फरक आहे?
PM-JANMAN मध्ये विशेषतः Particularly Vulnerable Tribal Groups (PVTGs) वर भर आहे, तर धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियान मोठ्या प्रमाणातील आदिवासी बहुल गावांच्या सर्वांगीण विकासावर लक्ष केंद्रित करते.
2026 मध्ये अभियानाची स्थिती
धरती आबा अभियानाचा नियोजित कालावधी 2024-25 ते 2028-29 आहे. त्यामुळे 2026 मध्येही या अभियानाची अंमलबजावणी सुरू आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
धरती आबा योजना सर्व आदिवासींसाठी आहे का?
अभियान निवडलेल्या आदिवासी बहुल गावांवर केंद्रित आहे. प्रत्येक स्वतंत्र लाभासाठी संबंधित योजनेची पात्रता लागू होते.
धरती आबा योजनेत थेट पैसे मिळतात का?
अभियान स्वतः प्रत्येक नागरिकाला समान निश्चित रोख रक्कम देत नाही.
आपल्या गावाचा समावेश आहे का हे कसे कळेल?
ग्रामपंचायत, ग्रामसभा, आदिवासी विकास विभाग किंवा संबंधित जिल्हा प्रशासनाकडे अधिकृत माहिती तपासावी.
अभियान किती वर्षे चालणार आहे?
नियोजित कालावधी 2024-25 ते 2028-29 असा आहे.
हे महत्त्वाचे लेखही वाचा
➤ PM-JANMAN 2026: लाभ, पात्रता व माहिती
➤ Van Dhan Yojana 2026: आदिवासी रोजगार व व्यवसाय
निष्कर्ष
धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियान हे आदिवासी बहुल गावांच्या सर्वांगीण विकासासाठी राबवले जाणारे महत्त्वाचे राष्ट्रीय अभियान आहे.
शिक्षण, आरोग्य, पाणी, रस्ते, रोजगार आणि मूलभूत सुविधांमधील अंतर कमी करून पात्र आदिवासी कुटुंबांपर्यंत विविध सरकारी योजनांचा लाभ पोहोचवणे हा त्याचा मुख्य उद्देश आहे.
0 Comments
जय आदिवासी
जय जोहार