ST Post-Matric Scholarship 2026-27: MahaDBT 2.0 अर्ज, पात्रता, कागदपत्रे व लाभ

🎓 आदिवासी विद्यार्थी शिष्यवृत्ती 2026-27

ST Post-Matric Scholarship 2026-27: MahaDBT 2.0 अर्ज, पात्रता, कागदपत्रे आणि लाभ

महाराष्ट्रातील अनुसूचित जमातीच्या विद्यार्थ्यांसाठी भारत सरकार पोस्ट-मॅट्रिक शिष्यवृत्तीची संपूर्ण माहिती सोप्या मराठीत.

आदिवासी विद्यार्थी शिष्यवृत्ती - Tribal Students Scholarship — प्रतिनिधिक छायाचित्र: Ministry of Tribal Affairs / PIB

महाराष्ट्रातील अनुसूचित जमाती (Scheduled Tribe – ST) विद्यार्थ्यांना दहावीनंतरचे शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी आर्थिक मदत मिळावी या उद्देशाने Post Matric Scholarship Scheme (Government of India) राबवली जाते. या योजनेची अंमलबजावणी महाराष्ट्रात आदिवासी विकास विभाग करतो.

पात्र विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक शुल्क, परीक्षा शुल्क आणि अभ्यासक्रमाच्या गटानुसार निर्वाह भत्ता मिळू शकतो. त्यामुळे अकरावी, बारावी, पदवी, पदव्युत्तर तसेच विविध व्यावसायिक अभ्यासक्रम करणाऱ्या ST विद्यार्थ्यांसाठी ही योजना महत्त्वाची आहे.

⚠️ 2026-27 महत्त्वाचे अपडेट:
महाराष्ट्र शासनाने MahaDBT प्रणाली MahaDBT 2.0 मध्ये स्थलांतरित केली आहे. शैक्षणिक वर्ष 2025-26 आणि 2026-27 साठी संबंधित अर्ज MahaDBT 2.0 प्रणालीतून सादर करण्याची सूचना देण्यात आली आहे. अर्जाची चालू अंतिम तारीख पोर्टलवरील अधिकृत Notice मध्ये तपासावी.

ST Post-Matric Scholarship म्हणजे काय?

दहावी उत्तीर्ण झाल्यानंतर पुढील शिक्षण घेत असलेल्या अनुसूचित जमातीच्या विद्यार्थ्यांसाठी ही केंद्र पुरस्कृत शिष्यवृत्ती योजना आहे. आर्थिक परिस्थितीमुळे विद्यार्थ्यांचे उच्च शिक्षण थांबू नये आणि शिक्षणातील गळती कमी व्हावी हा योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.

कोण पात्र आहे?

विद्यार्थी अनुसूचित जमातीचा (ST) असावा.
विद्यार्थ्याने किमान दहावी उत्तीर्ण केलेली असावी.
मान्यताप्राप्त पोस्ट-मॅट्रिक अभ्यासक्रमात प्रवेश घेतलेला असावा.
पालकांचे / कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹2,50,000 किंवा त्यापेक्षा कमी असावे.
विद्यार्थ्याने मागील पात्र परीक्षेचे आवश्यक शैक्षणिक निकष पूर्ण केलेले असावेत.
सलग दोन वर्षांचा Back-to-Back Drop असल्यास पात्रतेवर परिणाम होऊ शकतो.
Professional Course असल्यास आवश्यकतेनुसार Tribe/Caste Validity Certificate अनिवार्य असू शकते.

शिष्यवृत्तीमध्ये किती लाभ मिळतो?

अभ्यासक्रमांच्या गटानुसार Hosteller आणि Day Scholar विद्यार्थ्यांसाठी निर्वाह भत्ता वेगवेगळा आहे.

गट	Hosteller / महिना	Day Scholar / महिना
Group I	₹1,200	₹550
Group II	₹820	₹530
Group III	₹570	₹300
Group IV	₹380	₹230

याशिवाय पात्रतेनुसार Reader Allowance, Escort Allowance, Study Tour, Thesis Typing/Printing आणि Book Grant सारखे अतिरिक्त लाभ लागू होऊ शकतात. नेमका लाभ विद्यार्थी, अभ्यासक्रम आणि पात्रतेनुसार MahaDBT प्रणालीत दिसतो.

अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?

आधार कार्ड
ST जात प्रमाणपत्र / Scheduled Tribe Certificate
उत्पन्न प्रमाणपत्र
मागील वर्षाची गुणपत्रिका
चालू वर्षाचे Admission / Bonafide संबंधित कागदपत्र
Professional Course असल्यास Tribe/Caste Validity Certificate
आधारशी जोडलेले Bank Account
Portal/College ने मागितलेली इतर अभ्यासक्रमानुसार कागदपत्रे

🏦 Bank Account बाबत महत्त्वाचे:
DBT चा लाभ मिळण्यासाठी बँक खाते कार्यरत असणे आणि आधारशी योग्य प्रकारे जोडलेले/NPCI mapped असणे महत्त्वाचे आहे.

MahaDBT 2.0 वर अर्ज कसा करायचा?

MahaDBT 2.0 चे अधिकृत पोर्टल उघडा.
नवीन विद्यार्थी असल्यास Applicant Registration पूर्ण करा.
आधार आणि मोबाईल OTP द्वारे आवश्यक पडताळणी करा.
Personal, Address, Income, Caste आणि Education Profile पूर्ण भरा.
चालू Course आणि College ची योग्य माहिती निवडा.
Tribal Development Department निवडा.
Post Matric Scholarship Scheme (Government Of India) शोधा.
कागदपत्रे Upload करून अर्ज तपासून Submit करा.
Application ID सुरक्षित जतन करा.
नंतर Login करून Application Status नियमित तपासा.

🔗 MahaDBT 2.0 Portal उघडा

Fresh आणि Renewal अर्जामध्ये काय फरक आहे?

पहिल्यांदा संबंधित शैक्षणिक वर्षासाठी किंवा नवीन पात्र अभ्यासक्रमासाठी अर्ज करत असाल तर तो Fresh Application असतो. मागील वर्षी शिष्यवृत्तीचा अर्ज केलेला असून पुढील वर्षासाठी लाभ सुरू ठेवायचा असल्यास Renewal Application करावा लागतो. Renewal साठी मागील वर्षाचा निकाल आणि आवश्यक नवीन उत्पन्न प्रमाणपत्र यांसारखी अद्ययावत माहिती मागितली जाऊ शकते.

अर्ज Reject होण्याची सामान्य कारणे

Profile मधील नाव आणि Aadhaar वरील नाव जुळत नसणे.
चुकीचा अभ्यासक्रम किंवा College निवडणे.
Income Certificate चुकीचे किंवा कालबाह्य असणे.
जात प्रमाणपत्र / Validity संबंधित कागदपत्र अपूर्ण असणे.
Bank Aadhaar/NPCI Mapping मध्ये समस्या असणे.
College कडून Application Scrutiny मध्ये त्रुटी आढळणे.

उत्पन्न ₹2.50 लाखांपेक्षा जास्त असल्यास काय?

ST विद्यार्थ्याचे वार्षिक कौटुंबिक उत्पन्न ₹2.50 लाखांपेक्षा जास्त असल्यास Government of India Post-Matric Scholarship लागू न होऊ शकते. अशा विद्यार्थ्यांनी Tribal Development Department मधील Tuition Fee & Exam Fee for Tribal Students (Freeship) या योजनेची पात्रता तपासावी.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. ही Scholarship फक्त ST विद्यार्थ्यांसाठी आहे का?

हो. येथे दिलेली Post Matric Scholarship Scheme (Government of India) ही Tribal Development Department अंतर्गत अनुसूचित जमातीच्या विद्यार्थ्यांसाठी आहे.

2. उत्पन्न मर्यादा किती आहे?

या Post-Matric Scholarship साठी कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹2.50 लाख किंवा त्यापेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे.

3. 2026-27 अर्ज कुठे करायचा?

महाराष्ट्र शासनाच्या migration सूचनेनुसार 2026-27 चे संबंधित अर्ज MahaDBT 2.0 प्रणालीमधून करायचे आहेत.

4. अर्जाची अंतिम तारीख कोणती?

अंतिम तारीख बदलू शकते. त्यामुळे कोणतीही तारीख सोशल मीडिया पोस्टवरून गृहित न धरता अर्ज करण्यापूर्वी MahaDBT 2.0 वरील अधिकृत Notice तपासावी.

अधिकृत स्रोत

1. Maharashtra Tribal Development Department:
अधिकृत Scholarship माहिती

2. Aaple Sarkar MahaDBT:
अधिकृत MahaDBT Portal

Last Verified: 28 August 2026

Disclaimer: ही वेबसाइट स्वतंत्र माहितीपर वेबसाइट आहे. आम्ही कोणतेही शासकीय विभाग नाही. योजना, उत्पन्न मर्यादा, अर्ज पद्धत किंवा अंतिम तारीख शासनाकडून बदलली जाऊ शकते. अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत पोर्टलवरील चालू सूचना नक्की तपासा.